Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012

"Τα καλήμερα", χθες και σήμερα


Η λέξη κάλαντα προέρχεται από τη λατινική «calenda», που σημαίνει αρχή του μήνα. Πιστεύεται ότι η ιστορία τους προχωρεί πολύ βαθιά στο παρελθόν και συνδέεται με την Αρχαία Ελλάδα. Βρήκαν, μάλιστα, αρχαία γραπτά κομμάτια παρόμοια με τα σημερινά κάλαντα (Ειρεσιώνη στην αρχαιότητα).
Τα παιδιά της εποχής εκείνης κρατούσαν ομοίωμα καραβιού που παρίστανε τον ερχομό του θεού Διόνυσου. Άλλοτε κρατούσαν κλαδί ελιάς ή δάφνης στο οποίο κρεμούσαν κόκκινες και άσπρες κλωστές. Στις κλωστές έδεναν τις προσφορές των νοικοκύρηδων.
Το τραγούδι της Ειρεσιώνης της εποχής του Ομήρου, το απαντάμε σήμερα με μικρές παραλλαγές στα κάλαντα της Θράκης:
"Στο σπίτι ετούτο πού 'ρθαμε του πλουσιονοικοκύρη
ν' ανοίξουνε οι πόρτες του να μπει ο πλούτος μέσα
να μπει ο πλούτος κι η χαρά κι η ποθητή ειρήνη
και να γεμίσουν τα σταμνιά μέλι, κρασί και λάδι
κι η σκάφη του ζυμώματος με φουσκωτό ζυμάρι".
Ανάλογου ύφους είναι και τα κάλαντα που τραγουδιούνται στη δική μας περιοχή.   
 Τα καλήμερα είναι τα κάλαντα που τραγουδιούνται από μεγάλους σε ηλικία, ανήμερα των φώτων.
 Καλήν εσπέραν αφέντη μου
Καλώς τα παλληκάρια
Αφέντη μ’ στα σαράντα σου, καντήλια κρεμασμένα
δίχως αλύσσια κρέμονται, δίχως αέρα σειόνται
δίχως λάδι και κερί καίνε στην αφεντιά σου
Πολλά είπαμε τ’ αφέντη μας ας πούμε και τσ’ κυράς μας
-Κυρά μου ρούσα πέρδικα και άσπρη περιστέρα
κυρά μου σα στολίζεσαι να πας ταχιά στα φώτα
βάνεις τον ήλιο πρόσωπο και το φεγγάρι αστέρι
και την οχιά την πλουμιστή γιορντάνι στο λαιμό σου
Λύσ’ την αφέντη μ’ λύσε την την αργυρή σακούλα
κι αν εύρεις άσπρα δός μας τα, φλουριά μη τα λυπάσαι
κι αν εύρεις το χρυσό φλουρί κέρνα τα παλληκάρια
κέρνα τα αφέντη μ’ κέρνα τα τα λασποκουπιασμένα
να πάνε στο κρασοπουλειό να σε πολυχρονίσουν
να πιούνε αφέντη μ’ στην υγειά και στην καλή χρονιά σου
να ζήσεις χρόνους εκατό κι εξάμηνα διακόσια
να ζήσεις σαν τον Όλυμπο, σαν άσπρο περιστέρι.
και του χρόνου
 Το πρωί, παραμονή των Φώτων, ο παππάς του χωριού ενημέρωνε τους πιστούς ότι το βράδυ θα περάσουν οι « καλημεράδες» για να έχουν το νου τους.  Αλλά ας δούμε πως τα περιγράφει με τον παραστατικό του τρόπο ο αείμνηστος Βαγγέλης Σαμαρίκας.
Τη φετινή χρονιά , 2012, μια ομάδα Καναλιωτών τραγούδησε ξανά ύστερα απο πολλά χρόνια. Περιμένοντας το video που έφτιαξαν για να το παρουσιάσω απ΄ αυτή τη σελίδα σκέφτηκα να το συνδέσω με οτι παλιό αρχειακό υλικό έχω. Το παραπάνω απόσπασμα με τον Βαγγέλη Σαμαρίκα είναι απο το υλικό αυτό.
5 Ιανουαρίου 1988. Ο Παπαβασίλης με το Γιάννη Στριφτό (του Γεωργίου), πραγματοποιεί την καθιερωμένη για τη ημέρα εκείνη επίσκεψη στα σπίτια για να τα αγιάσει.


Χωρίς να το έχω σχεδιάσει απο πριν μου 'ρχεται στο μυαλό η ιδέα για τα καλήμερα. Το λεω στον πατέρα μου, συμφωνεί με ενθουσιασμό (άλλο που δεν ήθελε- συμμετείχε πάντοτε σε ανάλογες εκδηλώσεις κατά το παρελθόν). Ξεκινάω με την κάμερα για να ενημερώσω και να προσκαλέσω κόσμο. Αρχίζω απο την άκρη του χωριού.Βρίσκω το μπάρμπα Γιώργο το Σιόλο.
Αφου κουβεντιάσαμε για όλα αυτά με το μπάρμπα Γιώργο συνέχισα με την επίσκεψή μου στο γείτονα Μπάρμπα Λιά ο οποίος μετείχε πάντοτε στα Καλήμερα κατά το παρελθόν. Απο μακριά άκουγα το χαρακτηριστικό ήχο που κάνει το τσεκούρι όταν κόβει ξύλα.



Τελικά αποφασίστηκε το βραδάκι να ξεκινήσουμε το τραγούδι, αρχίζοντας απο τα Κάτω Κανάλια. Θα ακολουθήσουν κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα video. Όλα τα video θα δοθούν στο Σύλλογο για το αρχείο του.

     Σιόλος Κώστας Ευαγγέλου
Σπανός Γιάννης
Παπαβασίλης

                                                        Αντωνίου Σπύρος (πίπης)

Σιόλος Αριστείδης

 
Πιλάτος Γιώργος Δημητρίου
Πιλάτος Κώστας Λάμπρου
Κουτσοκώστα Ευφροσύνη
Δερνίκας Βαγγέλης Αθανασίου
Δερνίκας Αθανάσιος Δημητρίου
Αντωνίου Αθανάσιος Δημητρίου
Παπασπύρος
Πιτσογιάννης Θανάσης
Κωστούλας Γιώργος



Αντωνίου Ιωάννης Νικολάου

Σιόλος Δημήτριος Νικολάου (Μητσιάκης)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου